fa تدوین برنامه مبتنی بر هنردرمانی خانواده-محور و ارزیابی اثربخشی آن بر مهارتهای ارتباطی و سازش یافتگی اجتماعی دانش آموزان مبتلا به اختلال خودماندگی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف این پژوهش، تدوین برنامه هنردرمانی خانواده-محور و بررسی اثربخشی آن بر مهارتهای ارتباطی و سازش‌یافتگی اجتماعی دانش آموزان مبتلا به اختلال خودماندگی بود. این پژوهش، یک مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون &ndash; پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری این پژوهش همۀ دانش‌آموزان دختر و پسر 7 تا 12 سال دارای اختلال خودماندگی شهرستان جم &nbsp;واقع در استان بوشهر در سال تحصیلی 1402-1401 بودند. 30 نفر از دانش‌آموزان دارای اختلال خودماندگی مشغول به تحصیل در شهرستان جم به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با انتصاب تصادفی به دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل تقسیم شدند. ابتدا همه آزمودنیها با فهرست ارزیابی درمان اختلال خودماندگی ریملند و ادلسون(1999) برای اندازه‌گیری مهارتهای ارتباطی و ‌سازش‌یافتگی اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند (پیش‌آزمون). آزمودنیهای گروه آزمایش به همراه مادرانشان، برنامه هنردرمانی خانواده-محور را در 11 جلسه دریافت کردند و گروه کنترل، مداخله‌ای دریافت نکرد. در پایان، فهرست ارزیابی اختلال خودماندگی مجدداً برای هر دو گروه تکمیل شد (‌پس‌آزمون). تحلیل کوواریانس داده‌های گردآوری‌شده به کمک نسخه بیست و چهارم نرم‌افزار SPSS &nbsp;نشان داد که برنامه مبتنی بر هنردرمانی خانواده-محور تاثیری معنادار بر بهبود مهارتهای ارتباطی و سازش‌یافتگی اجتماعی دانش‌آموزان خودمانده دارد (0/01> P). بنابراین می‌توان از برنامه مبتنی بر هنردرمانی خانواده-محور برای بهبود مهارتهای ارتباطی و سازش‌یافتگی اجتماعی کودکان خودمانده بهره گرفت.</div> <div style="text-align: justify;">The purpose of this study was to develop a family-centered art therapy program and evaluate its effectiveness in improving the communication skills and social adjustment of students with Autism Spectrum Disorder (ASD). This research employed a quasi-experimental design with a pre-test, post-test, and control group. The statistical population was comprised of all male and female students aged 7&ndash;12 with ASD in Jam County, Bushehr Province, during the 2022&ndash;2023 academic year. A sample of 30 students was selected via purposive sampling and randomly assigned to an experimental group (n=15) and a control group (n=15). Initially, all participants were assessed using the Rimland and Edelson Autism Treatment Evaluation Checklist (1999) to measure baseline communication skills and social adjustment (pre-test). Participants in the experimental group, accompanied by their mothers, attended 11 sessions of the family-centered art therapy program, while the control group received no intervention. Following the program, the same assessment checklist was completed for both groups (post-test). Analysis of covariance (ANCOVA) using SPSS version 24 indicated that the family-centered art therapy program had a statistically significant positive effect on improving the communication skills and social adjustment of students with ASD (P < 0.01). Consequently, this family-centered art therapy program serves as an effective evidence-based intervention for enhancing the social and communicative functioning of children with autism.</div> مداخله مبتنی بر هنردرمانی, مداخله خانواده-محور, مهارتهای ارتباطی, سازش یافتگی اجتماعی, دانش آموزان مبتلا به اختلال خودماندگی Art-based intervention, family-centered intervention, communication skills, social adjustment, students with autism spectrum disorder 31 50 http://qjfr.ir/browse.php?a_code=A-10-3910-1&slc_lang=fa&sid=1 F. Sakhtemani فاطمه ساختمانی 100319475328460012608 100319475328460012608 No G. A. Afrooz غلامعلی افروز 100319475328460012609 100319475328460012609 Yes A. A. Arjmandnia علی اکبر ارجمندنیا 100319475328460012610 100319475328460012610 No M. GholamAli Lavasani مسعود غلامعلی لواسانی 100319475328460012611 100319475328460012611 No