برایند نظام آموزشی اخلاق-محور، جامعه‌ای متعالی و سرشار از رفتارهای اخلاقی است. محور اصلی در برنامه‌درسی ارزش-مدار فراهم‌سازی زمینه‌‌ای است تا مربیان و متربیان از ﻃﺮیق اهداف، ﻣﺤﺘﻮا، روشهای تدریس، شیوه‌های ارزشیابی و فعالیتهای یادگیری، ضمن آشنایی با فضائل اخلاقی، در عمل و با استفاده از تکالیف اصیل، این ارزشها و فضائل اخلاقی را در پندار، گفتار و رفتار خویش نهادینه سازند. در این پژوهش تلاش شده است، مبتنی بر روش نظریه برخاسته از داده‌ها و با استفاده از رهیافت کلارک، به تحلیل موقعیت شکل نگرفتن رفتارهای اخلاق-محورانه متناسب با الگوی اسلامی-ایرانی در دانش‌آموزان، پرداخته شود. به این‌منظور، نمونه‌گیری هدفمند و مصاحبه‌های گروهی با روش گفتگوهای غیر‌رسمی انجام شده است. تحلیل داده‌ها بر اساس روش نقشه‌ای کردن و سه شیوه مصورسازی شامل نقشه موقعیت، عرصه‌ها و جهانهای اجتماعی و وضعیت، انجام شده است. برای اعتباربخشی یافته‌ها، از روشهایی مانند کنترل یافته‌ها از سوی مشارکت‌کنندگان و همچنین از روش چندسویه‌سازی تحلیل‌گر استفاده شده است. تحلیل داده‌های گردآوری شده درباره مؤلفه‌های مؤثر در شکل نگرفتن اخلاق-محوری در دانش‌آموزان، به بازنمایی هشت دسته مؤلفه شامل «عاملین انسانی منفرد، عاملین انسانی جمعی، مؤلفه‌های غیرانسانی، مؤلفه‌های مبتنی بر روش، مؤلفه‌های اجتماعی، مؤلفه‌های مبتنی بر ارزشیابی، مؤلفه‌های مبتنی بر محتوا و مؤلفه‌های مبتنی بر عملکرد» انجامیده است. نتایج نشان داده که در پدیده مخرب شکل نگرفتن رفتارهای اخلاق-محورانه در دانش‌آموزان، مؤلفه‌های هدف، محتوا، روش، عملکرد و ارزشیابی مورد توجه والدین و معلمان و کتابهای درسی، از اهداف اصیل، محتوای اصیل، روش اصیل، عملکرد اصیل و ارزشیابی اصیل، فاصله‌ای دوچندان دارند. نتایج با ترسیم سه نقشه و بیان نظریه، به صورت داستان‌گونه و ترسیم شکل، گزارش شده است.
